Բուլղարա-հայկական մշակութային ավանդական հարաբերություններն ընդգրկում են նաև Բուլղարիայում թարգմանված հայ գրականությունը։ Այն սկսվել ու շարունակվում է 1878 թվականի ռուս-թուրքական պատերազմից առ այսօր։ XIX դարի 80–ականներին Սանկտ Պետերբուրգի մի քանի հայ ուսանողներ բուլղարերենից հայերեն թարգմանեցին Լյուբեն Կարավելովի և Զաքարի Ստոյանովի հեղափոխական թեմայով որոշ գործեր, որպեսզի բարձրացնեն Օսմանյան լծի տակ հեծող հայ ժողովրդի մարտական ոգին։

Րաֆֆի Քանդյան, ակնարկ: 1991-ից առ այսօր Գերմանիայում տպագրված հայ գրականության ուսումնասիրություն

Իր ապրած ողջ կյանքում Այվազյանը փորձեց Սուրհանդակ լինել, խոսեցրեց հայ մարդուն, ցույց տվեց նրա ցավը, վիշտը, հոգսը ու իր ստեղծագործությունների միջոցով միայն իրեն բնորոշ յուրօրինակ ձևով վրձնեց հայի նկարագիրը, որը այնքան բարդ է, այնքան առանձնահատուկ ու բացառիկ, ինչպես ինքը` արվեստագետը:

Ուսումնասիրությունն իրականացվել է «Գրքի հարթակ» նախագծի շրջանակներում

1991-ից առ այսօր Նիդերլանդներում տպագրված հայ գրականության ուսումնասիրություն:

Կարեն Բարսեղյանի արվեստում արտացոլվում է մեր միջավայրը: Մեր իրականության մեջ տեղի ունեցող փոփոխությունները կարելի է տեսնել նրա աշխատանքների մեջ և հակառակը` նրա արվեստի միջոցով կազմել մեր իրականության պատկերը:

Խաչիկ Գրիգորյան, ուսումնասիրություն՝ նվիրված Մեծ Բրիտանիայում տպագրված հայ գրականությանը:

Եվ մեկը միայն, այն էլ առաջինը, ամենից տպավորիչը, խորախորհուրդն ու պերճախոսը՝ ՄԱՌ բառը, թվում է, երբեք չի օգտագործվել ո՜չ Չարենցի, ո՜չ էլ որևէ ուրիշ բանաստեղծի ստեղծագործության մեջ: Այլ կերպ ասած՝ գոնե իբրև բանաստեղծական բառապատկեր՝ մառ-ը թողնում է նորագյուտ բառի տպավորություն, տպավորություն, որ ամրապնդվում է նաև մոգական այդ բառի հանդեպ չարենցագիտության ունեցած առեղծվածային անտարբերությամբ:

«Մանսուրյանի երաժշտությունը չի դադարում զարմացնել. այն կենդանի օրգանիզմ է, որտեղ ամեն ինչ փոփոխական է և դուրս է վերջնական ձևակերպումներից ու եզրահանգումներից: Եվ այսօր` կոմպոզիտորի 74-ամյակի նախաշեմին, մենք ականատես ենք լինում դրա վառ ապացույցների: Ուստի նաև` շատ հավանական է, որ շուտով կարող են հայտնվել նոր ստեղծագործություններ, որոնք նոր երանգներ կավելացնեն Մանսուրյանի ստեղծագործական դիմանկարին»: Արթուր Ավանեսով

Սոնա Հարությունյան, ուսումնասիրություն՝ նվիրված հայերենից իտալերեն կատարված թարգմանություններին

Սեյրան Գրիգորյան, հոդված « Գիտե՞ր արդյոք Չարենցը մեզոստիքոս տերմինը: Հարցի պատասխանը թաքնված է մի երկրորդ հարցի մեջ. ծանո՞թ էր արդյոք նա ժանրերի, բանաստեղծական հնարքների, հետաքրքրաշարժ ձևերի այն խայտաբղետ որոնումներին, որ 20-րդ դարի սկզբին ծավալվում էին ամերիկյան, եվրոպական և ռուսական գրական շրջաններում: Վերջին հարցի դրական պատասխանը միանշանակ է...»: